Điện thoạiQuy định đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông 2026: Ai phải đội, phương tiện và ngoại lệ
Cập nhật pháp lý ngày 16/07/2026: Nội dung đối chiếu theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, Nghị định 168/2024/NĐ-CP và QCVN 2:2021/BKHCN. Nghị định 238/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/08/2026 nhưng nội dung công bố không nêu sửa đổi các điều khoản về mũ bảo hiểm được sử dụng.
Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông là nghĩa vụ của người điều khiển và người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy, xe đạp máy tại Việt Nam. Mũ sử dụng phải phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và được cài quai đúng quy cách.
Quy định này không chỉ áp dụng với xe máy phân khối lớn. Đồng thời còn liên quan đến xe 50cc, xe máy điện và một số loại xe đạp điện. Tuy nhiên, nghĩa vụ đội mũ, phạm vi phương tiện và ngoại lệ xử phạt cần được phân biệt rõ để tránh sai lệch.
Quy định về mũ bảo hiểm là một nội dung quan trọng trong nhóm các lỗi thường gặp khi đi xe máy và mức phạt hiện hành.
Năm 2026, người điều khiển và người được chở trên xe mô tô hai bánh, mô tô ba bánh, xe gắn máy và xe đạp máy phải đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn, cài quai đúng quy cách. Điều khoản về nghĩa vụ đội mũ không đặt ra một độ tuổi chung được miễn áp dụng.
Quy định đội mũ bảo hiểm năm 2026 dựa trên văn bản nào?
Quy định đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông hiện được xác định dựa trên 3 nhóm văn bản chính:
- Luật số 36/2024/QH15: Quy định người lái và người được chở trên xe phải đội mũ đúng quy chuẩn và cài quai đúng quy cách.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: Quy định hành vi vi phạm và mức phạt người không đội mũ, không cài quai, chở người không đội mũ.
- QCVN 2:2021/BKHCN: Quy định yêu cầu kỹ thuật và quản lý đối với mũ bảo hiểm dành cho người đi mô tô, xe máy, xe đạp máy.
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực từ ngày 01/01/2025 và là căn cứ chính thay cho cách dẫn chung theo Luật Giao thông đường bộ năm 2008. QCVN 2:2021/BKHCN được áp dụng đối với mũ bảo hiểm sản xuất trong nước và nhập khẩu trước khi lưu thông trên thị trường từ ngày 01/01/2024.
Sử dụng mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông
Ai phải đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông?
Nghĩa vụ đội mũ bảo hiểm không chỉ dành cho người trực tiếp điều khiển phương tiện. Người ngồi sau cũng có trách nhiệm đội mũ và cài quai đúng cách.
Người điều khiển phương tiện
Người điều khiển các phương tiện sau phải đội mũ bảo hiểm phù hợp quy chuẩn và cài quai đúng quy cách:
- Xe mô tô hai bánh.
- Xe mô tô ba bánh.
- Xe gắn máy.
- Xe đạp máy, gồm một số loại xe đạp điện có trợ lực.
- Các phương tiện tương tự thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật.
Nghĩa vụ này áp dụng trong suốt quá trình phương tiện tham gia giao thông trên đường bộ. Việc chỉ mang mũ theo xe, treo mũ trên tay lái hoặc đặt mũ lên đầu nhưng không cài quai chưa đáp ứng đầy đủ quy định.
Người được chở trên phương tiện
Người ngồi sau xe mô tô, xe gắn máy và xe đạp máy cũng phải đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn, cài quai đúng cách.
Người được chở có nghĩa vụ riêng, không phải chỉ người điều khiển phương tiện chịu trách nhiệm. Khi người ngồi sau không đội mũ, người này có thể bị xử lý đối với hành vi của mình. Người lái cũng có thể bị xử lý về hành vi chở người không đội mũ.
Vì vậy, trước khi di chuyển, người lái nên kiểm tra người ngồi sau đã đội mũ và cài khóa quai chắc chắn hay chưa.
Trẻ em có phải đội mũ bảo hiểm không?
Luật không đặt ra mốc tuổi chung được miễn nghĩa vụ đội mũ đối với người được chở trên xe mô tô, xe gắn máy. Quy định yêu cầu người lái và người được chở phải đội mũ nhưng không ghi rằng trẻ dưới 6 tuổi được miễn đội.
Mốc trẻ em dưới 6 tuổi xuất hiện trong quy định xử phạt. Theo đó, người điều khiển được loại trừ xử phạt về hành vi chở người không đội mũ khi người được chở là trẻ dưới 6 tuổi. Đây là ngoại lệ đối với lỗi của người lái, không nên hiểu thành trẻ dưới 6 tuổi hoàn toàn không cần đội mũ.
Gia đình vẫn nên trang bị mũ có kích thước, trọng lượng và kết cấu phù hợp thể trạng trẻ. Chi tiết phụ huynh nên tham khảo quy định đội mũ bảo hiểm đối với trẻ em dưới 6 tuổi.
Trẻ em từ 6 tuổi phải đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông
Phương tiện nào bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm?
Bảng dưới đây giúp phân biệt các nhóm phương tiện và đối tượng phải đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông theo quy định:
| Phương tiện | Người điều khiển | Người được chở | Nghĩa vụ đội mũ |
| Xe mô tô hai bánh | Phải đội | Phải đội | Bắt buộc |
| Xe mô tô ba bánh | Phải đội | Phải đội | Bắt buộc |
| Xe gắn máy, gồm nhiều mẫu xe 50cc | Phải đội | Phải đội | Bắt buộc |
| Xe máy điện được phân loại là xe mô tô hoặc xe gắn máy | Phải đội | Phải đội | Bắt buộc |
| Xe đạp máy, gồm xe đạp điện có trợ lực theo định nghĩa của luật | Phải đội | Phải đội | Bắt buộc |
Tên gọi thương mại như “xe đạp điện”, “xe máy điện” hoặc “xe điện” chưa đủ để xác định loại phương tiện. Việc phân loại còn phụ thuộc cấu tạo, tốc độ thiết kế, công suất động cơ và cơ chế hoạt động thực tế.
Xe mô tô và xe gắn máy
Xe mô tô là nhóm xe có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ. Xe được thiết kế hoạt động trên đường bộ, trừ xe gắn máy. Đối với xe mô tô ba bánh, khối lượng bản thân không lớn hơn 400 kg.
Xe gắn máy là xe có hai hoặc ba bánh chạy bằng động cơ, có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h. Nếu dùng động cơ nhiệt, dung tích làm việc hoặc dung tích tương đương không lớn hơn 50 cm³. Nếu dùng động cơ điện, công suất động cơ không lớn hơn 4 kW.
Người lái và người ngồi sau trên cả hai nhóm phương tiện này đều phải đội mũ bảo hiểm.
Đi xe 50cc có phải đội mũ bảo hiểm không?
Có. Xe 50cc thường thuộc nhóm xe gắn máy vì có dung tích động cơ không lớn hơn 50 cm³ và vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h.
Do đó, người điều khiển và người được chở trên xe 50cc phải đội mũ bảo hiểm phù hợp quy chuẩn, cài quai đúng quy cách.
Các vấn đề về độ tuổi điều khiển, giấy phép lái xe và mức phạt, bạn nên tham khảo đi xe 50cc có phải đội mũ bảo hiểm không?
Đi xe máy điện có phải đội mũ bảo hiểm không?
Có. Xe sử dụng động cơ điện có thể được phân loại là xe mô tô hoặc xe gắn máy tùy theo công suất và tốc độ thiết kế. Khi phương tiện thuộc một trong hai nhóm này, người điều khiển và người ngồi sau đều phải đội mũ.
Với xe gắn máy điện, công suất động cơ không lớn hơn 4 kW và vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h. Xe điện có thông số vượt giới hạn này có thể được phân loại sang nhóm xe mô tô.
Dù thuộc nhóm xe mô tô hay xe gắn máy, nghĩa vụ đội mũ vẫn được áp dụng.
Đi xe đạp điện có phải đội mũ bảo hiểm không?
Có. Luật quy định người điều khiển và người được chở trên xe đạp máy phải đội mũ bảo hiểm và cài quai đúng quy cách.
Xe đạp máy, gồm xe đạp điện, được định nghĩa là xe đạp có trợ lực từ động cơ. Nguồn động lực từ động cơ bị ngắt khi người lái dừng đạp hoặc khi xe đạt tốc độ 25 km/h.
Vì tên gọi “xe đạp điện” trên thị trường có thể được sử dụng cho nhiều kiểu phương tiện khác nhau. Người dùng cần căn cứ vào hồ sơ, thông số và kết cấu của xe. Phân tích chi tiết nên dẫn về bài quy định đội mũ bảo hiểm với xe đạp điện.
Đi xe đạp thông thường có bắt buộc đội mũ không?
Xe đạp thông thường được vận hành bằng sức người thông qua bàn đạp hoặc tay quay. Nhóm phương tiện này không được nêu trong điều khoản bắt buộc đội mũ áp dụng cho xe đạp máy.
Do đó, người đi xe đạp thông thường không thuộc phạm vi nghĩa vụ đội mũ được trình bày trong bài này. Tuy vậy, đội mũ phù hợp vẫn là biện pháp an toàn nên được cân nhắc. Đặc biệt khi đi đường dài, tập luyện thể thao hoặc di chuyển trên tuyến đường đông phương tiện.
Mũ vừa size mang lại cảm giác thoải mái và an toàn
Mũ bảo hiểm thế nào được sử dụng khi tham gia giao thông?
Người đi mô tô, xe gắn máy và xe đạp máy cần sử dụng loại mũ bảo hiểm dành cho người đi mô tô, xe máy, phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Khi mua và đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông, người dùng nên kiểm tra:
- Mũ có mục đích sử dụng dành cho người đi mô tô, xe máy.
- Sản phẩm có nhãn hàng hóa và thông tin nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu.
- Có dấu hợp quy CR theo quy định đối với sản phẩm lưu thông trên thị trường.
- Kích thước mũ phù hợp với vòng đầu.
- Vỏ, lớp hấp thụ xung động, dây quai, khóa cài không bị hư hỏng nghiêm trọng.
- Mũ không quá rộng, lỏng hoặc dễ tuột khỏi đầu.
QCVN 2:2021/BKHCN là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia áp dụng cho mũ bảo hiểm dành cho người đi mô tô, xe máy. Sản phẩm sản xuất trong nước và nhập khẩu phải đáp ứng quy chuẩn trước khi lưu thông theo lộ trình áp dụng.
Dấu CR và nhãn hàng hóa là căn cứ quan trọng để người mua kiểm tra nguồn gốc. Nhưng không nên chỉ nhìn vào một tem dán bên ngoài. Người dùng cần xem đồng thời kết cấu, thông tin sản phẩm, tình trạng thực tế và mua tại đơn vị có thông tin rõ ràng.
Phần phân tích cấu tạo, quy trình chứng nhận và cách kiểm tra sản phẩm, xem thêm cách nhận biết mũ bảo hiểm đạt chuẩn. Những loại mũ chỉ có hình dáng giống mũ bảo hiểm cần cần lưu ý đội mũ bảo hiểm thời trang có đúng quy định không?
Mũ đạt kiểm định và có tem CR hợp lệ
Cài quai mũ bảo hiểm thế nào đúng quy cách?
Pháp luật yêu cầu đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông phải được cài quai đúng quy cách. Nhưng không quy định một khoảng cách cố định dưới cằm áp dụng cho mọi mẫu mũ. Người dùng nên thực hiện theo hướng dẫn của nhà sản xuất và kiểm tra độ chắc chắn trước khi di chuyển.
Cách đội và cài quai cơ bản gồm:
- Chọn mũ vừa kích thước đầu, không quá chật hoặc quá rộng
- Đặt mũ đúng chiều, ngay ngắn và che phủ đúng vùng đầu
- Kéo hai phần dây quai mũ bảo hiểm xuống dưới cằm
- Cài khóa đúng khớp, kiểm tra khóa không tự bung
- Điều chỉnh dây ôm vừa dưới cằm và không bị xoắn
- Dùng tay thử dịch chuyển mũ để bảo đảm mũ không dễ bật hoặc trượt khỏi đầu
Quai quá lỏng có thể khiến mũ tuột khi phanh gấp hoặc va chạm. Quai quá chặt lại gây khó chịu, làm người đội khó sử dụng mũ trong thời gian dài.
Bạn có thể xem hướng dẫn chi tiết cách đội mũ bảo hiểm đúng cách. Trường hợp đã đội mũ nhưng không cài quai nên lưu ý mức phạt khi đội mũ nhưng không cài quai.
Trường hợp nào người lái được loại trừ xử phạt?
Người điều khiển được loại trừ xử phạt về hành vi chở người không đội mũ hoặc đội mũ không cài quai đúng quy cách thuộc 3 trường hợp:
- Chở người bệnh đi cấp cứu
- Chở trẻ em dưới 6 tuổi
- Áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật
Ngoại lệ này được quy định đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy và người điều khiển xe đạp máy.
Lưu ý quan trọng: Đây là trường hợp loại trừ lỗi của người điều khiển khi chở người không đội mũ. Quy định không có nghĩa mọi người thuộc ba trường hợp trên đều được miễn hoàn toàn nghĩa vụ bảo đảm an toàn.
Không nên sử dụng tiêu đề “những trường hợp được miễn đội mũ bảo hiểm”. Vì cách diễn đạt này dễ khiến người đọc nhầm giữa nghĩa vụ đội mũ và trách nhiệm xử phạt của người lái.
Văn hóa giao thông – Bảo vệ cho mọi nhà
Vi phạm quy định đội mũ bảo hiểm bị phạt bao nhiêu?
Người lái không đội mũ, người lái chở người không đội mũ và người ngồi sau không đội mũ là các hành vi được quy định riêng. Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, mỗi hành vi có thể bị phạt từ 400.000-600.000 đồng.
Mức phạt tương tự được áp dụng khi đã đội mũ nhưng không cài quai hoặc cài quai không đúng quy cách. Các trường hợp ngoại lệ chỉ áp dụng cho lỗi của người lái khi chở người bệnh đi cấp cứu, trẻ dưới 6 tuổi hoặc áp giải người vi phạm pháp luật.
Phần này chỉ tóm tắt hậu quả pháp lý. Cách tính theo người lái, người ngồi sau và số hành vi vi phạm được phân tích tại bài mức phạt không đội mũ bảo hiểm năm 2026.
Người đọc có thể xem thêm nhóm tổng hợp các lỗi vi phạm giao thông xe máy để kiểm tra các hành vi khác xảy ra đồng thời.
Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông cài quai đúng hướng dẫn
Tuân thủ quy định đội mũ để bảo vệ an toàn
Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông không chỉ giúp người lái và người ngồi sau tuân thủ pháp luật, mà còn hỗ trợ bảo vệ vùng đầu khi xảy ra va chạm. Hiệu quả bảo vệ phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm, kích thước phù hợp, thực tế của mũ và cách cài quai.
Trước khi di chuyển, người dùng nên kiểm tra vỏ mũ, lớp xốp bảo vệ, dây quai và khóa cài. Mũ bị nứt, móp méo, đứt quai hoặc hỏng khóa cần được thay mới để bảo đảm an toàn.
Doanh nghiệp, trường học và tổ chức có nhu cầu đặt nón bảo hiểm in logo phục vụ truyền thông an toàn có thể lựa chọn ASAMA Helmet. Chúng tôi là xưởng sản xuất mũ bảo hiểm quà tặng in logo theo yêu cầu chuyên nghiệp. ASAMA hỗ trợ tư vấn mẫu, thiết kế maket và sản xuất theo số lượng thực tế.
Thông tin liên hệ:
CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI ASAMA VN
Đ/c: 4/11A, Ấp 4, Xã Xuân Thới Sơn, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0782.088.333
Email: info@asamahelmet.vn
Nguồn tham khảo pháp lý:
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ.
- Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi một số nội dung của Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
- QCVN 2:2021/BKHCN về mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy.
*Bài viết cung cấp thông tin phổ biến pháp luật và hướng dẫn sử dụng chung, không thay thế ý kiến tư vấn vụ việc cụ thể.
Có. Người được chở trên xe mô tô hai bánh, mô tô ba bánh, xe gắn máy và xe đạp máy phải đội mũ phù hợp quy chuẩn, cài quai đúng quy cách. Nghĩa vụ này áp dụng riêng cho người ngồi sau, không phụ thuộc vào việc người điều khiển đã đội mũ hay chưa.
Điều khoản quy định nghĩa vụ đội mũ không đặt ra mốc tuổi được miễn. Trẻ dưới 6 tuổi chỉ thuộc trường hợp người điều khiển được loại trừ xử phạt về hành vi chở người không đội mũ. Vì vậy, gia đình vẫn nên lựa chọn mũ phù hợp với kích thước và thể trạng của trẻ.
Có. Xe 50cc thường thuộc nhóm xe gắn máy. Người điều khiển và người ngồi sau trên xe gắn máy phải đội mũ đúng quy chuẩn, cài quai đúng cách khi tham gia giao thông.
Nếu phương tiện được phân loại là xe đạp máy, gồm xe đạp điện có trợ lực theo định nghĩa của luật, người điều khiển và người được chở phải đội mũ. Cần kiểm tra cấu tạo và thông số phương tiện thay vì chỉ dựa vào tên gọi thương mại.
Xe đạp chỉ vận hành bằng sức người không thuộc điều khoản bắt buộc đội mũ áp dụng cho xe đạp máy. Tuy nhiên, người đi xe vẫn nên sử dụng mũ phù hợp để tăng khả năng bảo vệ khi tập luyện hoặc tham gia giao thông trên các tuyến đường đông phương tiện.
Không. Người tham gia giao thông phải đồng thời đội mũ đúng quy chuẩn và cài quai đúng quy cách. Có đội mũ nhưng không cài quai hoặc cài quai không đúng vẫn được xác định là hành vi vi phạm.
